Dự kiến Thông tư về bổ nhiệm giáo sư, phó giáo sư được ban hành trong tháng 11/2026

Chiều 7/11/2026, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn chủ trì hội nghị trực tuyến lấy ý kiến dự thảo Thông tư quy định tiêu chuẩn, điều kiện và quy trình bổ nhiệm, miễn nhiệm chức danh giáo sư, phó giáo sư. Dự thảo dự kiến được ban hành trong tháng 11/2026, sau khi Ban soạn thảo tiếp thu các ý kiến góp ý và rà soát lần cuối các vấn đề kỹ thuật.

Đổi mô hình: trường tự chủ tuyển chọn, Nhà nước ban chuẩn sàn và hậu kiểm

Điểm thay đổi căn bản của dự thảo là chuyển từ mô hình quản lý tập trung "Nhà nước công nhận đạt tiêu chuẩn - cơ sở bổ nhiệm" sang mô hình "Cơ sở giáo dục đại học tự chủ tuyển chọn cạnh tranh vào vị trí việc làm, Nhà nước ban hành chuẩn sàn và thực hiện hậu kiểm theo rủi ro".

Theo Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn, định hướng này thực hiện Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, đồng thời thể chế hóa quy định của Luật Giáo dục giao người đứng đầu cơ sở giáo dục đại học bổ nhiệm chức danh giáo sư, phó giáo sư, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành quy định về điều kiện, tiêu chuẩn và quy trình bổ nhiệm.

Ba nhóm năng lực cốt lõi và chuẩn công bố khoa học

Dự thảo xác định chức danh giáo sư, phó giáo sư là chức danh của giảng viên đại học, gắn với vị trí, nhiệm vụ và nguồn lực. Cơ sở giáo dục đại học chỉ bổ nhiệm khi có vị trí trong cơ cấu tổ chức, nhân sự, có nhiệm vụ và điều kiện để người được bổ nhiệm thực hiện công việc.

Việc đánh giá ứng viên dựa trên ba nhóm năng lực cốt lõi: năng lực giảng dạy và kết quả đào tạo; năng lực nghiên cứu, sáng tạo tri thức và uy tín khoa học; năng lực phát triển tập thể và phục vụ cộng đồng. Trọng số tối thiểu tương ứng của ba nhóm là 30%, 30% và 20%.

Về công bố khoa học, dự thảo chỉ tính các công bố mà ứng viên là tác giả chính, với số lượng tối thiểu 12 công bố đối với ứng viên phó giáo sư và 20 công bố đối với ứng viên giáo sư trên các tạp chí loại 1, trong đó có số lượng tối thiểu công bố trên các tạp chí quốc tế uy tín theo từng khối ngành. Dự thảo đồng thời thiết lập cơ chế phản biện độc lập và quy định thu hồi quyết định bổ nhiệm nếu phát hiện gian lận hồ sơ, sử dụng văn bằng không hợp pháp, đạo văn, ngụy tạo dữ liệu hoặc mua bán bản quyền.

Lộ trình chuyển tiếp và những điểm mới khi triển khai

Để tránh xáo trộn đột ngột, dự thảo đưa ra lộ trình chuyển tiếp trong 3 năm đầu: mỗi năm số lượng bổ nhiệm không quá 20% tổng số giáo sư, phó giáo sư tại thời điểm đầu năm học; số vị trí giáo sư được bổ nhiệm mới không quá 1/3 số phó giáo sư được bổ nhiệm mới.

Một điểm mới đáng chú ý là việc bổ nhiệm phó giáo sư, giáo sư có thể thực hiện bất kỳ thời điểm nào trong năm, không theo đợt như trước, và ứng viên có thể nộp hồ sơ ở nhiều trường. Theo Bộ trưởng, điều này tạo sự cạnh tranh lớn, giúp điều tiết đội ngũ giáo sư, phó giáo sư trong cả hệ thống và thúc đẩy dịch chuyển nhân lực chất lượng cao, kể cả thu hút nhà khoa học nước ngoài.

Các cơ sở giáo dục đại học được đề nghị bám sát quan điểm, định hướng của dự thảo để chuẩn bị triển khai ngay sau khi Thông tư được ban hành, trong đó xây dựng quy định cụ thể hóa yêu cầu năng lực, hình thức đánh giá và thang điểm; Hội đồng đánh giá và người đứng đầu cơ sở đào tạo chịu trách nhiệm về kết quả đánh giá và quyết định bổ nhiệm trong phạm vi thẩm quyền.